केओलिन हे नैसर्गिक जगात आढळणारे एक सामान्य चिकणमातीचे खनिज आहे. हे पांढऱ्या रंगद्रव्यासाठी एक उपयुक्त खनिज आहे, त्यामुळे पांढरेपणा हा केओलिनच्या मूल्यावर परिणाम करणारा एक महत्त्वाचा निर्देशक आहे. केओलिनमध्ये लोह, सेंद्रिय पदार्थ, गडद पदार्थ आणि इतर अशुद्धी असतात. या अशुद्धींमुळे केओलिन वेगवेगळ्या रंगांचे दिसते, ज्यामुळे त्याच्या पांढरेपणावर परिणाम होतो. म्हणून केओलिनमधील या अशुद्धी दूर करणे आवश्यक आहे.
केओलिनच्या सामान्य शुद्धीकरण पद्धतींमध्ये गुरुत्वाकर्षण विलगीकरण, चुंबकीय विलगीकरण, प्लवन, रासायनिक प्रक्रिया इत्यादींचा समावेश होतो. केओलिनच्या सामान्य शुद्धीकरण पद्धती खालीलप्रमाणे आहेत:
१. गुरुत्वाकर्षणामुळे होणारे विलगीकरण
गुरुत्वाकर्षण विलगीकरण पद्धतीमध्ये, हलके सेंद्रिय पदार्थ, क्वार्ट्ज, फेल्डस्पार आणि लोह, टायटॅनियम व मॅंगनीज असलेले घटक यांसारख्या उच्च-घनतेच्या अशुद्धी काढून टाकण्यासाठी प्रामुख्याने गँग खनिज आणि केओलिन यांच्या घनतेतील फरकाचा वापर केला जातो, जेणेकरून पांढरेपणावर होणारा अशुद्धींचा प्रभाव कमी करता येईल. उच्च घनतेच्या अशुद्धी काढून टाकण्यासाठी सामान्यतः अपकेंद्री संकेंद्रकांचा (centrifugal concentrators) वापर केला जातो. वर्गीकरणाच्या प्रक्रियेत केओलिनचे धुणे आणि चाळणे पूर्ण करण्यासाठी हायड्रोसायक्लोन गटाचा वापर देखील केला जाऊ शकतो, ज्यामुळे केवळ धुणे आणि प्रतवारी करण्याचा उद्देशच साध्य होत नाही, तर काही अशुद्धी देखील काढून टाकल्या जातात, ज्याला चांगले उपयोजन मूल्य आहे.
तथापि, पुनर्विलगीकरण पद्धतीने दर्जेदार केओलिन उत्पादने मिळवणे अवघड आहे आणि अंतिम दर्जेदार उत्पादने चुंबकीय विलगीकरण, प्लवन, भस्मीकरण आणि इतर पद्धतींनीच मिळवावी लागतात.
२. चुंबकीय विलगीकरण
जवळजवळ सर्व केओलिन खनिजांमध्ये अल्प प्रमाणात लोहखनिज असते, साधारणपणे ०.५-३%, ज्यात प्रामुख्याने मॅग्नेटाइट, इल्मेनाइट, सिडेराइट, पायराइट आणि इतर रंग देणाऱ्या अशुद्धी असतात. चुंबकीय विलगीकरणामध्ये, या रंग देणाऱ्या अशुद्धी काढून टाकण्यासाठी मुख्यत्वे गँग खनिज आणि केओलिन यांच्यातील चुंबकीय फरकाचा वापर केला जातो.
मॅग्नेटाइट, इल्मेनाइट आणि इतर तीव्र चुंबकीय खनिजे किंवा प्रक्रियेत मिसळलेले लोखंडाचे कण वेगळे करण्यासाठी चुंबकीय विलगीकरण पद्धत वापरणे अधिक प्रभावी आहे. कमी चुंबकीय खनिजांसाठी, दोन मुख्य पद्धती आहेत: एक म्हणजे भाजून त्याचे तीव्र चुंबकीय लोह ऑक्साईड खनिजात रूपांतर करणे आणि नंतर चुंबकीय विलगीकरण करणे; दुसरी पद्धत म्हणजे चुंबकीय विलगीकरणासाठी उच्च प्रवणता चुंबकीय क्षेत्राचा वापर करणे. चुंबकीय विलगीकरणामध्ये रासायनिक घटकांच्या वापराची आवश्यकता नसल्यामुळे, पर्यावरणात प्रदूषण होत नाही, म्हणून अधातू खनिजांच्या प्रक्रियेत याचा अधिक वापर केला जातो. चुंबकीय विलगीकरण पद्धतीमुळे, लोहखनिजाचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे व्यावसायिक खाणकाम मूल्य नसलेल्या कमी दर्जाच्या केओलिनच्या उत्खनन आणि वापराची समस्या प्रभावीपणे सोडवली गेली आहे.
तथापि, केवळ चुंबकीय विलगीकरणाने उच्च दर्जाची केओलिन उत्पादने मिळवणे अवघड आहे आणि केओलिन उत्पादनांमधील लोहाचे प्रमाण आणखी कमी करण्यासाठी रासायनिक प्रक्रिया आणि इतर प्रक्रियांची आवश्यकता असते.
३. तरंगण
फ्लोटेशन पद्धतीमध्ये प्रामुख्याने गँग खनिजे आणि केओलिन यांच्यातील भौतिक आणि रासायनिक फरकांचा उपयोग करून, अधिक अशुद्धता आणि कमी पांढरेपणा असलेल्या कच्च्या केओलिन धातुकवर प्रक्रिया केली जाते आणि त्यातील लोह, टायटॅनियम आणि कार्बन असलेल्या अशुद्धता काढून टाकल्या जातात, जेणेकरून कमी दर्जाच्या केओलिन संसाधनांचा व्यापक वापर साध्य करता येईल.
केओलिन हे एक वैशिष्ट्यपूर्ण चिकणमातीचे खनिज आहे. लोह आणि टायटॅनियमसारख्या अशुद्धी अनेकदा केओलिनच्या कणांमध्ये आढळतात, त्यामुळे कच्च्या धातुकाला एका विशिष्ट पातळीपर्यंत बारीक दळणे आवश्यक असते. केओलिनाइटसाठी सामान्यतः अतिसूक्ष्म कण प्लवन पद्धत, दुहेरी द्रव थर प्लवन पद्धत आणि निवडक स्कंदन प्लवन पद्धत इत्यादी प्लवन पद्धती वापरल्या जातात.
फ्लोटेशनमुळे केओलिनचा पांढरेपणा प्रभावीपणे वाढवता येतो, परंतु त्याचा तोटा असा आहे की त्यासाठी रासायनिक अभिकर्मकांची आवश्यकता असते, ते खूप खर्चिक असते आणि त्यामुळे सहजपणे प्रदूषण होऊ शकते.
४. रासायनिक उपचार
रासायनिक निक्षालन: सल्फ्यूरिक आम्ल, हायड्रोक्लोरिक आम्ल, नायट्रिक आम्ल आणि इतर निक्षालन द्रव्यांचा वापर करून केओलिनमधील काही अशुद्धी निवडकपणे विरघळवून त्या काढून टाकता येतात. कमी प्रतीच्या केओलिनमधून हेमॅटाइट, लिमोनाइट आणि सिडेराइट काढून टाकण्यासाठी या पद्धतीचा वापर केला जाऊ शकतो.
रासायनिक विरंजन: विरंजन प्रक्रियेद्वारे केओलिनमधील अशुद्धींचे ऑक्सिडीकरण करून त्यांना विद्राव्य पदार्थांमध्ये रूपांतरित केले जाऊ शकते, जे धुऊन काढून टाकल्याने केओलिन उत्पादनांचा पांढरेपणा सुधारता येतो. तथापि, रासायनिक विरंजन तुलनेने महाग आहे आणि सामान्यतः केओलिन कॉन्सन्ट्रेटमध्ये वापरले जाते, ज्याला निर्दूषितीकरणानंतर पुढील शुद्धीकरणाची आवश्यकता असते.
भाजून शुद्धीकरण: अशुद्धी आणि केओलिन यांच्या रासायनिक रचनेतील आणि अभिक्रियाशीलतेतील फरकाचा उपयोग केओलिनमधील लोह, कार्बन आणि सल्फाइड यांसारख्या अशुद्धी काढून टाकण्यासाठी चुंबकीकरण भाजणी, उच्च-तापमान भाजणी किंवा क्लोरीनीकरण भाजणीसाठी केला जाऊ शकतो. या पद्धतीमुळे भाजलेल्या उत्पादनांची रासायनिक अभिक्रियाशीलता सुधारते, केओलिनचा पांढरेपणा मोठ्या प्रमाणात वाढतो आणि उच्च-दर्जाची केओलिन उत्पादने मिळवता येतात. परंतु भाजून शुद्धीकरणाचा तोटा हा आहे की यात ऊर्जेचा वापर जास्त होतो आणि पर्यावरणाचे प्रदूषण होण्याची शक्यता असते.
एकाच तंत्रज्ञानाद्वारे उच्च दर्जाचे केओलिन सांद्र मिळवणे अवघड आहे. त्यामुळे, प्रत्यक्ष उत्पादनासाठी, आम्ही तुम्हाला एका पात्र खनिज प्रक्रिया उपकरण निर्मात्याची निवड करण्याचा सल्ला देतो, जो खनिज प्रक्रियेचे प्रयोग करून केओलिनची गुणवत्ता वाढवेल.
पोस्ट करण्याची वेळ: ०६-एप्रिल-२०२०